Flora Tatr i Sudetów. Roślinność górska. Rezerwaty przyrody Sudetów.
Wąwóz Lipa

WĄWÓZ LIPA

 

Typ ochrony: geologiczny, florystyczny

Data utworzenia: 1966

Powierzchnia: 101 ha

Województwo: Dolnośląskie

Powiat: Jaworski

Gmina: Paszowice i Bolków

a

Położenie: Rezerwat leży na wschodnich wzgórzach Pogórza Kaczawskiego, w południowej części Parku Krajobrazowego „Chełmy”. Przy drodze pomiędzy miejscowościami Lipa i Nowa Wieś Mała.

Budowa: Całość rezerwatu stanowią skały zieleńcowe, złożone z diabazów oraz łupków zieleńcowych. Szczególnie interesujące są rzadko spotykane formy tzw lawy poduszkowe, powstające w wyniku erupcji podmorskich wulkanów w paleozoiku (Góry Kaczawskie i Pogórze pełne są wygasłych wulkanów oraz śladów wulkanicznych erupcji). W wąwozie widoczne są liczne wychodnie (miejsce w terenie, w którym dana skała wychodzi ponad powierzchnię ziemi), tworzące strome ściany o wysokości kilku metrów.

Przez rezerwat przepływają liczne cieki wodne, z których najważniejsze to potok Rogozina i Nysa Mała położna w południowej części rezerwatu, wyznaczająca jednocześnie granicę Wąwozu Lipy i parku krajobrazowego.

a a

Flora: Bardzo bogata, składająca się z kilku zespołów leśnych, głównie liściastych, łącznie okło 274 gatunków z czego aż 22 chronione. Można tutaj wyróżnić ciepłolubny wariant kwaśnej dąbrowy z wiekowymi dębami oraz bogatym runem leśnym składającym się z takich cennych gatunków jak buławnik mieczolistny, ukwap dwupienny, podkolan biały naparstnica zwyczajna fiołek przedziwny czy jarząb brekinia. Obok rośnie wilgotniejszy wariant kwaśnej dąbrowy z chronionym kopytnikiem pospolitym, konwalią majową i wyką grochowatą.

Grąd składający się także z licznych starych i dorodnych klonów oraz lip. W runie rosną liczne rzadkie lub chronione rośliny m.in. kruszczyk szerokolistny, lilia złotogłów, wawrzynek wilczełyko, paprotnik kolczysty, wyka leśna, gnieźnik leśny.

Przy leśnych ciekach rośnie łęg wiązowo-jesionowy, z licznymi cennymi gatunkami głównie geofitów. Rośnie tu zawilec gajowy, ziarnopłon, śnieżyca wiosenna, śnieżyczka przebiśnieg, kruszczyk szerokolistny, lepiężnik biały, świerząbek orzęsiony, kozłek bzowy. Na skałach wąwozu rosną zespoły paproci szczelinowych składające się z zanokcic, paprotki zwyczajnej i paprotnicy kruchej.

a a

Fauna: Stosunkowo bogata ze względu na wysoką bioróżnorodność nie tyle rezerwatu co całego regionu. Jednak najcenniejszym gatunkiem, charakterystycznym dla tego chronionego obszaru jest duża populacja salamandry plamistej. Gatunku zagrożonego wyginięciem w skali kraju. Wiosną można ją często spotkać w pobliżu potoku przepływającego wzdłuż rezerwatu. Jest to ich okres rozrodu, kiedy samice składają w strumieniu skrzek. Latem i jesienią ukrywają się one za dnia w powalonych, próchniejących drzewach, pod kamieniami i w szczelinach skalnych. Salamandra plamista, obok muflonów stanowi jedną z najważniejszych zwierzęcych atrakcji turystycznych regionu.

Poza tym na teren rezerwatu często zawitają duże ssaki takie jak sarny, dziki, lisy, oraz pomniejsze gatunki (kuny, myszy leśne, jeże, nornice rude, karczowniki). W latach 90. XX wieku na teren wąwozu zawitały muflony, które zostały sprowadzone w 1906 roku na teren niektórych pasm Sudetów (m.in. Góry Bardzkie, Masyw Śnieżnika) a stamtąd rozprzestrzeniły się na pozostałe obszary gór.

Zagrożenia: Brak dokładniejszych danych. Jednak „standardowym” zagrożeniem dla niemal każdego rezerwatu są odwiedzający go ludzie, którzy niszczą runo, zrywają lub wykopują rośliny i niepokoją zwierzęta. Tutaj dodatkowym czynnikiem może być wyłapywanie cennej salamandry plamistej, gatunku objętego ochroną całkowitą. Jednak zaznaczam, że są to przypuszczenia, ze względu na brak danych co do zagrożeń dla tego konkretnego rezerwatu.

Inne: Pierwotnie powierzchnia rezerwatu wynosiła 54,7ha. 14stego lutego 2002 roku, został on powiększony do obecnych wymiarów, tj 101ha.

Wrażenia ogólne: Wąwóz Lipa należy do niewielu dolnośląskich rezerwatów, których obszar został powiększony i to w tak znaczącym stopniu (prawie dwukrotnie). Obok Wąwozu Myśliborskiego stanowi najbardziej rozreklamowany rezerwat w regionie. Prowadzi przez niego Szlak Trzech Wąwozów, dojazd jest dobrze oznakowany zarówno od strony miejscowości Lipa jak i Nowa Wielka Wieś.

Ogólnie rezerwat sprawia przyjemne wrażenie, szczególnie wiosną, kiedy to w runie leśnym rozkwitają dziesiątki wczesnowiosennych geofitów. Szczególnie wiele jest przylaszczek, zawilców gajowych oraz kokoryczy pustych. Latem można obserwować lilię złotogłów, buławniki mieczolistne oraz czworolisty pospolite. Żałuję jedynie że ochroną rezerwatową nie objęto górki Żmijowiec, znajdującej się po drugiej stronie drogi. Jest to teren o równie bogatej przyrodzie co Wąwóz Lipa. Całość oceniam na 4+. Głównymi atutami jest stosunkowo zadbany teren wraz bogatą florą i fauną. Minusem jest brak miejsc parkingowych.

Kontakt
Mail: weidau @ gmail.com
GG: 1100384
Ankieta
Brak przeprowadzanych ankiet.